Ελλάδα Κοινωνία Πρωτοσέλιδο

Απόκριες: Η γιορτή, τα έθιμα και τα καρναβάλια

13 Φεβ, 2018 On The Record

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από τη Μεγάλη Σαρακοστή. 

Ταυτίζονται με την περίοδο του Τριωδίου, μια κινητή περίοδο στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου έως την Κυριακή της Τυροφάγου ή Τυρινής.

Τις ημέρες αυτές αναβιώνει το έθιμο του «μασκαρέματος», της μεταμφίεσης, που έχει παραμείνει από τα Κρόνια Λουπερκάλια και Σατουρνάλια και από τις αρχαιότερες «Διονυσιακές γιορτές» των Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι έφτανε στο κατακόρυφο προς τιμή του Διόνυσου. Το Τριώδιο διαρκεί 3 εβδομάδες και προηγείται της Μεγάλης Σαρακοστής (περιόδου 40 ημερών προετοιμασίας για το Πάσχα), που ακολουθεί.

Η πρώτη εβδομάδα των Αποκριών, που τελειώνει την Κυριακή του Ασώτου, λέγεται και Προφωνή, επειδή παλιά προφωνούσαν, δηλαδή διαλαλούσαν ότι άρχιζαν οι Απόκριες. Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται Κρεατινή ή της Κρεοφάγου, επειδή έτρωγαν κρέας και δεν νήστευαν ούτε την Τετάρτη ή την Παρασκευή. Η εβδομάδα αυτή γιορτάζεται με γλέντια και φαγοπότια χωρίς κανένα θρησκευτικό περιορισμό. Η Κυριακή της εβδομάδας αυτής, η Κυριακή της Απόκρεω -και συνεκδοχικά ολόκληρη η περίοδος από την είσοδο του Τριωδίου μέχρι την Καθαρά Δευτέρα– ονομάστηκε έτσι, επειδή συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από το κρέας». Η τρίτη εβδομάδα λέγεται Τυρινή ή της Τυροφάγου, επειδή έτρωγαν γαλακτοκομικά προϊόντα σαν ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ κρεοφαγίας και νηστείας, για να προετοιμαστούν σιγά σιγά για τη νηστεία της Σαρακοστής. Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη Καρναβάλι (Carneval, Carnevale, από τις λέξεις Carne=κρέας και Vale=περνάει).

Τα Καρναβάλια της τελευταίας Κυριακής

Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, το γλέντι κορυφώνεται και σε πολλές πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά της Ελλάδας πραγματοποιείται η μεγάλη παρέλαση των καρναβαλιστών. Το θέμα κάθε άρματος της παρέλασης είναι διαφορετικό. Τα περισσότερα διακωμωδούν καταστάσεις και γεγονότα της διεθνούς και της εγχώριας επικαιρότητας. Όταν αρχίζει να νυχτώνει, ανάβονται στις πλατείες των χωριών ή τους δρόμους των πόλεων φωτιές (φανοί, κλαδαριές, μπουμπούνες, καψαλιές), γύρω από τις οποίες οι άνθρωποι τραγουδούν και χορεύουν.

Η Καθαρή Δευτέρα

Η Καθαρή Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Λέγεται Καθαρή, επειδή, σύμφωνα με την παράδοση, από το πρωί της ημέρας αυτής κάθε νοικοκυρά ασχολείται με το να καθαρίσει τα μαγειρικά της σκεύη από τα λίπη.

Οι Έλληνες μαζεύονται στις εξοχές, σε λόφους και πλατείες για τους τελευταίους αποκριάτικους εορτασμούς, για να πετάξουν τον χαρταετό, με παραδοσιακή μουσική, τραγούδι, χορό, νηστίσιμα εδέσματα (μαλάκια, τουρσί λαχανικών, ελιές κ.λπ.) και βέβαια την πατροπαράδοτη λαγάνα και την ταραμοσαλάτα.

No 492356